استپر موتور (موتور پله‌ای یا IAC) قطعه‌ی کوچکی روی بدنه‌ی دریچه گاز است که وقتی پای شما روی پدال نیست، مقدار هوای ورودی موتور را تنظیم می‌کند تا دور آرام ثابت بماند. در موتورهای XU7 پژو ۴۰۵ و پارس، EF7 سمند و TU5 پژو ۲۰۶ با دریچه گاز مکانیکی، همه‌ی «دور آرام» به همین قطعه وابسته است. وقتی خراب می‌شود، خودرو دقیقاً همان‌جایی اذیت می‌کند که بیشترین توقف را دارید: پشت چراغ قرمز و در ترافیک.
علائم خرابی استپر موتور
- نوسان دور آرام: دور موتور در جا بین ۶۰۰ تا ۱۲۰۰ بالا و پایین می‌رود و عقربه ثابت نمی‌ماند.
- خاموش شدن پشت چراغ یا هنگام گرفتن کلاچ: با رها کردن پدال گاز، دور آن‌قدر پایین می‌آید که موتور خاموش می‌شود؛ به‌خصوص با کولر روشن.
- بالا ماندن دور در جا: برعکسِ حالت قبل، استپر در وضعیت باز گیر می‌کند و دور آرام روی ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ می‌ماند.
- روشن شدن سخت در صبح: موتور سرد به هوای بیشتری نیاز دارد که استپر خراب نمی‌تواند تأمین کند.
- افت دور با روشن کردن کولر یا چرخاندن فرمان: بار اضافی باید با باز شدن استپر جبران شود؛ اگر جبران نشود موتور می‌لرزد.
- چراغ چک: در بعضی ECUها کد خطای مدار استپر ثبت می‌شود، ولی نبودِ چراغ چک به‌معنی سالم بودن قطعه نیست.
چرا استپر موتور خراب می‌شود؟
رایج‌ترین علت، رسوب کربن روی سوزن و نشیمنگاه استپر است؛ بخار روغن و دوده‌ی برگشتی از موتور به‌مرور مجرا را تنگ می‌کند و حرکت پله‌ای موتور را کند یا گیر می‌اندازد. علت دوم سوختن سیم‌پیچ است که معمولاً با نوسان ولتاژ یا باتری ضعیف اتفاق می‌افتد. علت سوم که اغلب فراموش می‌شود، سوکت و دسته سیم است: پین‌های اکسیدشده یا سیم قطع‌شده همان علائم استپر خراب را می‌سازد و تعویض قطعه دردی را دوا نمی‌کند.
چطور مطمئن شویم مشکل از استپر است؟
- بررسی نشتی هوا: شیلنگ خلأ پاره یا واشر منیفولد خراب هم دور آرام را به‌هم می‌ریزد. با موتور روشن، شیلنگ‌های اطراف دریچه گاز را لمس و صدای هیس را دنبال کنید.
- تمیز کردن: استپر را باز کنید و با اسپری مخصوص دریچه گاز، سوزن و نشیمنگاه را بشویید. اگر پس از تمیزکاری علائم برطرف شد، قطعه سالم است.
- تست مقاومت سیم‌پیچ: با مولتی‌متر مقاومت بین پین‌ها را بگیرید؛ مقدار طبیعی برای استپرهای رایج بین ۴۰ تا ۸۰ اهم است. قطع یا اتصال کوتاه یعنی سیم‌پیچ سوخته.
- تست حرکت: با اتصال کوتاه به باتری (به‌صورت لحظه‌ای و با احتیاط) سوزن باید جلو و عقب برود. حرکت نکردن یعنی گیر مکانیکی یا سوختگی.
- دیاگ: در تعمیرگاه با دستگاه دیاگ می‌توان استپر را فرمان داد و تغییر دور را دید؛ مطمئن‌ترین روش است.
تعویض استپر موتور در پژو ۴۰۵، پارس، سمند و ۲۰۶
در موتور XU7 (پژو ۴۰۵ و پارس) و EF7 (سمند و دنا با دریچه گاز مکانیکی) استپر با دو پیچ روی بدنه‌ی دریچه گاز نصب است و تعویض آن کمتر از نیم ساعت طول می‌کشد. نکته‌ی مهم این است که استپر بنزینی و دوگانه‌سوز و همچنین نسخه‌های ECU زیمنس و بوش با هم فرق دارند؛ کد فنی روی قطعه‌ی قدیمی را با کد صفحه‌ی محصول تطبیق دهید. در خودروهایی که دریچه گاز برقی دارند (مثل تارا و دنا پلاس توربو) استپر جداگانه وجود ندارد و کنترل دور آرام داخل خود دریچه گاز است.
قیمت استپر موتور اصلی ایساکو بسته به مدل خودرو متفاوت است و در صفحه‌ی هر محصول درج شده. فهرست انواع استپر موتور و دریچه گاز با کد فنی و قیمت روز در ناظر یدک موجود است.
