کویل (کوئل) ترانسفورماتوری است که ۱۲ ولت باتری را به ۲۵ تا ۴۰ هزار ولت تبدیل میکند تا شمع بتواند در فشار محفظهی احتراق جرقه بزند. در پژو ۲۰۶ تیپ ۵، پارس، سمند و ۴۰۵، معمولاً یک کویل دوبل برای چهار سیلندر کار میکند و از طریق وایر شمع به شمعها وصل میشود؛ در موتورهای جدیدتر مثل EF7 و TU5 پلاس، هر شمع کویل مستقل خود را دارد.
علائم خرابی کویل
- ریپ زدن و لرزش موتور در جا: یک یا دو سیلندر جرقهی ضعیف میگیرند و موتور ناموزون کار میکند؛ روی فرمان و صندلی لرزش حس میشود.
- افت شتاب و قطعووصل زیر بار: در دور بالا فشار محفظه بیشتر است و کویل ضعیف نمیتواند جرقه بزند؛ خودرو در سربالایی «میبُرد».
- روشن شدن چراغ چک با کد Misfire: ECU جرقه نزدن سیلندر را تشخیص میدهد (کدهای P0300 تا P0304).
- استارت سخت در هوای مرطوب یا بارانی: ترک مویی روی بدنهی کویل با رطوبت به بدنه اتصال پیدا میکند.
- بوی سوختگی یا ترک روی بدنهی کویل: نشانهی قطعی نیاز به تعویض.
- افزایش مصرف سوخت: سوخت سیلندر بدجرقه نسوخته وارد اگزوز میشود و کاتالیست را هم میسوزاند.
دلیل سوختن کویل ماشین
- شمع و وایر فرسوده: مهمترین علت. وقتی فاصلهی الکترود شمع زیاد یا وایر شمع مقاومتش بالا میشود، کویل باید ولتاژ بیشتری بسازد و سیمپیچ ثانویه داغ میکند. کویلی که بارها با شمع خراب کار کرده، عمرش نصف میشود.
- گرمای موتور: کویل روی سرسیلندر نصب است؛ جوش آوردن مکرر یا نشت روغن روی کویل، عایق داخلی را خراب میکند.
- نوسان ولتاژ: دینام یا آفتامات خراب که بالای ۱۵ ولت میدهد، سیمپیچ اولیه را میسوزاند.
- رطوبت و شستوشوی موتور با فشار آب: آب داخل چاهک شمع و اتصالی سوکت کویل.
- سوکت شل یا اکسیدشده: جرقهی داخل سوکت، پین کویل را میسوزاند.
تست کویل در خانه
سادهترین روش برای کویل دوبل، جابهجایی وایرها است: اگر با جابهجا کردن وایر سیلندرهای ۱ و ۴ با ۲ و ۳، ریپ زدن به سیلندر دیگری منتقل شد، مشکل از وایر یا شمع است نه کویل. با مولتیمتر هم میتوان مقاومت سیمپیچ اولیه (معمولاً کمتر از ۱ اهم) و ثانویه (چند کیلواهم) را اندازه گرفت؛ عدد بینهایت یعنی قطعی. مطمئنترین راه، دیاگ و خواندن کد Misfire و سپس تست جرقه با تستر است.
نکات خرید کویل
- کویل ۲۰۶ تیپ ۵ (موتور TU5) با کویل ۲۰۶ تیپ ۲ (TU3) و کویل پارس XU7 فرق دارد؛ سوکت و مشخصهی الکتریکی متفاوت است. کد فنی روی بدنه را تطبیق دهید.
- همزمان با کویل، شمع و وایر را هم نو کنید؛ در غیر این صورت کویل نو هم زود میسوزد.
- در موتورهایی با کویل مستقل روی هر شمع، اگر یکی سوخته باشد بقیه هم به انتهای عمر نزدیکاند؛ تعویض همه با هم عاقلانهتر است.
انواع کویل و وایر شمع اصلی برای پژو ۲۰۶، پارس، سمند و دنا با کد فنی و ضمانت اصالت در ناظر یدک موجود است.
