سنسور اکسیژن (لامبدا) در مسیر اگزوز نصب است و مقدار اکسیژن باقی‌مانده در گاز خروجی را اندازه می‌گیرد. ECU از روی همین سیگنال، هر چند میلی‌ثانیه یک‌بار زمان پاشش انژکتور را کم و زیاد می‌کند تا نسبت سوخت و هوا نزدیک ۱۴٫۷ به ۱ بماند. خودروهای یورو ۴ به بعد — پژو ۲۰۶، پارس، سمند، دنا، تارا — دو سنسور دارند: سنسور بالادست پیش از کاتالیست که سوخت‌رسانی را تنظیم می‌کند و سنسور پایین‌دست که فقط کارایی کاتالیست را می‌سنجد.
علائم خرابی سنسور اکسیژن
- افزایش مصرف سوخت (۱۰ تا ۲۰ درصد): بدون سیگنال درست، ECU به حالت پیش‌فرض می‌رود و معمولاً مخلوط را غنی می‌کند.
- چراغ چک با کدهای P0130 تا P0141: مدار سنسور، گرم‌کن سنسور یا پاسخ کند.
- بوی بنزین یا تخم‌مرغ گندیده از اگزوز: سوخت اضافی و کاتالیست تحت فشار.
- دور آرام ناصاف و ریپ خفیف: به‌ویژه پس از گرم شدن موتور، وقتی ECU از حالت حلقه‌باز به حلقه‌بسته می‌رود.
- رد شدن در معاینه فنی: CO و HC بالا، نتیجه‌ی مستقیم سنسور خراب است.
- افت شتاب و تأخیر در پاسخ به گاز.
چرا سنسور اکسیژن خراب می‌شود؟
سنسور اکسیژن قطعه‌ی مصرفی است و در بهترین شرایط بین ۸۰ تا ۱۵۰ هزار کیلومتر عمر می‌کند. عوامل زیر عمرش را کوتاه می‌کنند: روغن‌سوزی (خاکستر روغن سطح المان را می‌پوشاند)، بنزین بی‌کیفیت و سرب، ضدیخ در محفظه‌ی احتراق (واشر سرسیلندر خراب)، سوختن گرم‌کن داخلی سنسور که با نوسان ولتاژ اتفاق می‌افتد، و ضربه یا پارگی سیم زیر خودرو.
تشخیص خرابی سنسور اکسیژن
- دیاگ: در نمودار زنده، ولتاژ سنسور بالادست باید در حالت گرم بین ۰٫۱ تا ۰٫۹ ولت و با سرعت (چند بار در ثانیه) نوسان کند. سیگنال ثابت یا کند یعنی سنسور مرده است.
- تست گرم‌کن: مقاومت پین‌های گرم‌کن (معمولاً دو سیم هم‌رنگ) باید حدود ۵ تا ۱۵ اهم باشد؛ بی‌نهایت یعنی سوخته.
- حذف علت‌های مشابه: نشتی هوا در منیفولد، انژکتور کثیف و کویل ضعیف هم کد سنسور اکسیژن می‌دهند. اگر سنسور را عوض کردید و کد برگشت، منشأ جای دیگری است.
نکات خرید سنسور اکسیژن
- سنسور بالادست و پایین‌دست معمولاً کد فنی و طول سیم متفاوت دارند؛ محل نصب را دقیق مشخص کنید.
- تعداد سیم (۱، ۳ یا ۴) و نوع سوکت را با قطعه‌ی قدیمی مطابقت دهید. سنسور ۴ سیم با گرم‌کن، استاندارد خودروهای یورو ۴ است.
- هنگام نصب، رزوه را با گریس ضدگریپاژ (آنتی‌سیز) بپوشانید ولی نگذارید به المان سنسور برسد.
- پس از تعویض، حافظه‌ی خطای ECU را پاک کنید تا مقادیر یادگیری از نو ساخته شود.
انواع سنسور اکسیژن اصلی برای پژو ۲۰۶، پارس، سمند، دنا و تارا با کد فنی و قیمت روز در ناظر یدک موجود است.
