علائم خرابی موتور فن، مقاومت فن و رله فن رادیاتور

در حرکت، هوای عبوری از جلوپنجره رادیاتور را خنک می‌کند و فن رادیاتور تقریباً بیکار است. در ترافیک، پشت چراغ و با کولر روشن، همه‌ی بار خنک‌کاری روی فن می‌افتد. برای همین نشانه‌ی کلاسیک خرابی مجموعه‌ی فن این است: در جاده همه‌چیز عادی است، در شهر آمپر بالا می‌رود. این مجموعه سه جزء دارد که هرکدام جداگانه خراب می‌شوند: موتور فن، مقاومت فن (رزیستور دور کند) و رله‌ی فن.

علائم خرابی موتور فن

• با گرم شدن موتور یا روشن کردن کولر، فن اصلاً روشن نمی‌شود.
• فن با تأخیر یا با ضربه‌ی دست به بدنه‌اش راه می‌افتد (جاروبک یا بلبرینگ فرسوده).
• صدای زوزه یا سایش از پشت رادیاتور و لرزش پره.
• سوختن مکرر فیوز فن (سیم‌پیچ نیم‌سوز جریان زیادی می‌کشد).
• بوی سوختگی از موتورخانه پس از چند دقیقه توقف.

علائم خرابی مقاومت فن

در پژو ۲۰۶، ۴۰۵، پارس، سمند، رانا و ال ۹۰، فن دو دور دارد: دور کند از مسیر مقاومت (رزیستور) و دور تند مستقیم. مقاومت فن روی داکت فن نصب است و اولین قطعه‌ای است که می‌سوزد. نشانه‌ی خرابی‌اش دقیق و مشخص است:

• فن فقط وقتی روشن می‌شود که آمپر تا نزدیک قرمز بالا رفته باشد (یعنی فقط دور تند کار می‌کند).
• با روشن کردن کولر، فن روشن نمی‌شود ولی در گرمای زیاد ناگهان با صدای بلند راه می‌افتد.
• نوسان آمپر بین وسط و سه‌چهارم در ترافیک.

در پراید هم مقاومت فن (یا در بعضی مدل‌ها فقط رله) همین علائم را می‌سازد. مقاومت فن ارزان‌ترین جزء مجموعه است و بدون تعویض آن، موتور فن نو هم فقط در دور تند کار می‌کند.

علائم خرابی رله فن

• فن اصلاً روشن نمی‌شود ولی با اتصال مستقیم به باتری کار می‌کند.
• فن قطع‌ووصل می‌کند یا پس از خاموش کردن خودرو همچنان می‌چرخد تا باتری خالی شود (رله چسبیده).
• صدای تیک رله شنیده می‌شود ولی فن راه نمی‌افتد (پلاتین سوخته).

در ال ۹۰ رله‌ی فن در جعبه فیوز موتور و در پژو ۴۰۵/پارس در «رله‌ی دوبل» یا جعبه فیوز کالسکه‌ای است. جابه‌جا کردن رله‌ی فن با یک رله‌ی هم‌شکل دیگر (مثلاً رله‌ی بوق) سریع‌ترین تست است.

ترتیب درست عیب‌یابی

1. فیوز: فیوز فن (معمولاً ۳۰ آمپر) را ببینید.
2. اتصال مستقیم فن به باتری: اگر چرخید، موتور فن سالم است و مشکل از مقاومت، رله، فشنگی فن یا سیم‌کشی است.
3. مقاومت فن: با مولتی‌متر، مقاومت آن باید عددی کوچک (کمتر از ۱ اهم) باشد؛ بی‌نهایت یعنی سوخته.
4. رله: جابه‌جایی با رله‌ی مشابه.
5. فشنگی فن / سنسور دما: اگر ECU از سنسور دمای آب دمای درست نگیرد، فرمان فن صادر نمی‌شود.

نکات خرید

• توان موتور فن (۱۶۰، ۲۰۰ یا ۲۶۵ وات) و تعداد پین سوکت را با قطعه‌ی قدیمی تطبیق دهید؛ ظاهر همه یکی است.
• در خودروهای با دو فن (کولردار)، فن اصلی و فن کمکی کد فنی متفاوت دارند.
• مقاومت فن را همراه موتور فن بخرید؛ اگر قدیمی نیم‌سوز باشد، فن نو را داغ می‌کند.

انواع موتور فن، مقاومت و پروانه فن رادیاتور و رله و فیوز با کد فنی و ضمانت اصالت در ناظر یدک موجود است.