تسمه تایم حرکت میل‌لنگ را با میل‌سوپاپ هماهنگ می‌کند تا سوپاپ‌ها دقیقاً وقتی باز شوند که پیستون پایین است. اگر تسمه پاره شود یا یک دندانه بپرد، در موتورهای «تداخلی» — که همه‌ی موتورهای رایج ایران‌خودرو از جمله XU7، TU5 و EF7 جزو آن‌ها هستند — پیستون به سوپاپ می‌کوبد و نتیجه، سوپاپ خم‌شده، سرسیلندر آسیب‌دیده و تعمیر چند ده میلیونی است. برای همین تسمه تایم را پیش از خراب شدن عوض می‌کنند، نه بعد از آن.
زمان تعویض تسمه تایم در خودروهای ایران‌خودرو
| خودرو / موتور | بازه‌ی تعویض |
|---|---|
| پژو ۲۰۶ و ۲۰۷ (TU5 و TU3) | هر ۶۰ هزار کیلومتر یا ۴ سال |
| پژو ۴۰۵، پارس و سمند (XU7) | هر ۶۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر یا ۴ سال |
| سمند، دنا و رانا (EF7) | هر ۸۰ هزار کیلومتر یا ۵ سال |
| تارا و ۲۰۶ با موتور TU5 پلاس | هر ۸۰ هزار کیلومتر یا ۵ سال |
عدد کیلومتر و سال، هرکدام زودتر برسد ملاک است: لاستیک تسمه با زمان خشک و ترک‌دار می‌شود حتی اگر خودرو کم کار کرده باشد. در شرایط سخت — ترافیک سنگین، گرمای زیاد، نشت روغن روی تسمه — بازه را ۲۰ درصد کوتاه‌تر بگیرید. اگر خودروی دست دوم خریده‌اید و تاریخ آخرین تعویض مشخص نیست، فرض کنید نوبتش رسیده.
نشانه‌های خرابی تسمه تایم
- صدای تیک‌تیک یا سوت از پشت قاب تسمه: تسمه سفت‌کن یا بلبرینگ هرزگرد فرسوده.
- ترک عرضی، ساییدگی لبه یا براق شدن سطح تسمه هنگام بازدید چشمی از زیر قاب.
- روشن شدن سخت و ریپ زدن: تسمه یک دندانه پریده و تایم موتور به‌هم خورده.
- نشت روغن یا ضدیخ زیر قاب تسمه: کاسه‌نمد میل‌لنگ یا واتر پمپ نشت دارد؛ روغن تسمه را نرم و پاره می‌کند.
- خاموش شدن ناگهانی و استارتی که سبک می‌خورد: تسمه پاره شده؛ دیگر استارت نزنید.
چه قطعاتی همراه تسمه تایم عوض می‌شود؟
هزینه‌ی اصلی تعویض تسمه تایم، دستمزد باز کردن است نه قیمت تسمه؛ پس هر قطعه‌ای که «پشت همان قاب» است و عمرش به تسمه گره خورده، همان موقع نو می‌شود:
- تسمه سفت‌کن (تایم تنشنر): بلبرینگ آن معمولاً زودتر از خود تسمه می‌میرد و گیر کردنش تسمه را پاره می‌کند.
- بلبرینگ هرزگرد: در XU7 و EF7 حتماً.
- واتر پمپ: در موتورهایی که واتر پمپ با تسمه تایم می‌چرخد (XU7، TU5، EF7)، نشت واتر پمپ در ۲۰ هزار کیلومتر بعد یعنی دوباره همه چیز باز شود. کیت کامل بخرید.
- کاسه‌نمد میل‌لنگ و میل‌سوپاپ اگر کوچک‌ترین نمی دیده می‌شود.
- تسمه دینام که برای دسترسی باز می‌شود و ارزان است.
نکات خرید تسمه تایم
- تعداد دندانه و پهنای تسمه را با کد فنی محصول تطبیق دهید؛ تسمه‌ی ۱۳۴ دندانه‌ی XU7 با تسمه‌ی TU5 قابل جابه‌جایی نیست.
- تاریخ تولید روی تسمه را ببینید؛ تسمه‌ی بیش از سه سال مانده در انبار، حتی نو، عمر کامل نمی‌دهد.
- بعد از تعویض، کیلومتر و تاریخ را روی برچسبی داخل موتورخانه بنویسید.
تسمه تایم، تسمه سفت‌کن و کیت کامل برای پژو ۲۰۶، پارس، ۴۰۵، سمند و دنا با کد فنی و ضمانت اصالت در ناظر یدک موجود است.
